Cộng đồng nhiếp ảnh mạng: Đâu rồi những ngày vui?


Chứng kiến sự phát triển của cộng đồng nhiếp ảnh trên mạng internet nhiều năm qua, người viết bài không khỏi có những trăn trở khi ở thời điểm này, các diễn đàn nhiếp ảnh duy trì được không khí sôi nổi như trước.

Muôn mặt web nhiếp ảnh

Lúc internet còn sơ khai, những người đam mê nhiếp ảnh tự tìm đến nhau qua các diễn đàn tin học-công nghệ. Ngoài những trao đổi về kỹ thuật máy tính, sở thích sưu tầm máy ảnh, hỏi han về kỹ thuật tráng rửa phim… rồi họ bắt đầu mua sắm những thiết bị máy ảnh số. Lúc đầu để sở hữu những thiết bị này không dễ, bởi vì giá thành không hề rẻ. Từ những người chỉ mới biết cầm chiếc máy phim tập tểnh chụp ảnh gia đình, loay hoay với những dòng máy bán tự động mang thương hiệu Nikon, Canon, Olympus, thỉnh thoàng mân mê với dòng Yashica, Mamiya, Hasselblad… họ mạnh tay hơn khi đến với máy ảnh kỹ thuật số mới.

Khởi đầu chỉ là một box nhiếp ảnh trong trang diễn đàn TTVN online vào những năm 2003, họ sinh hoạt trao đổi thông tin qua lại. Nhưng qua thời gian “mảng đất” này quá khô cứng và nhiều tranh chấp nên từ đó các thành viên tự “thoát ly” và lập nên nhiều trang diễn đàn nhiếp ảnh. Sôi động nhất bắt đầu từ giai đoạn 2005-2006, các trang web theo tiêu chí “yêu nhiếp ảnh” “nhiếp ảnh cho mọi người” lần lượt ra đời như: photo.com.vn, hahoicorner.com, xomnhiepanh.com, vnphoto.net, photoworld.com.vn.

Các thành viên saigonphoto.net trong chuyến đi Tây Bắc tháng 9/2010. Ảnh: Marlin

Khoảng thời gian năm 2007 trở về sau, tiếp tục xuất hiện thêm saigonphoto.net, yeunhiepanh.vn, photo.vn, nikonvn.com… xuất phát cũng từ những thành viên có “chút tâm huyết” theo “gu” riêng lại tiếp tục tự lập cho mình nơi sinh hoạt riêng, nghĩa là “ao nhà” vẫn hơn. Ngoài ra, mỗi tỉnh thành, thành phố lại có thêm các hội của các nghệ sĩ nhiếp ảnh cũng tự lập cho mình trang web riêng để tiện sinh hoạt, họp mặt, hẹn hò lập đoàn đi… sáng tác.

Chủ đề trên các trang diễn đàn nhiếp ảnh mạng rất mở rộng, ảnh thì đủ các thể loại từ phong cảnh, macro hoa lá, sự kiện, chân dung gái đẹp… (chỉ thiếu chân dung tự sướng – NV). Mỗi trang web tùy vào người quản trị xuất thân và “bạn hữu” cùng sở trường chụp ảnh thế nào thì sẽ có những thể loại ảnh phát triển mạnh tại nơi đó. Trang web xomnhiepanh.com thì thể loại ảnh đời thường khá phong phú, đặc sắc, trang photo.com.vn và saigonphoto.net thì ảnh phong cảnh rất đa dạng từ các vùng miền đất nước và thế giới. Trang photoworld.com.vn thì luôn có những bộ ảnh phóng sự xã hội nóng hổi, đặc biệt trang vnphoto.net và nikonvn.com thì ngập tràn ảnh chân dung “gái xinh”… được chụp bởi những tay máy “sáng mua, chiều chụp liền” làm người vào xem cứ phải “ục, ục” trong bụng.

Nick ảo, đời thật

Các thành viên sinh hoạt trên diễn đàn ngoài những hoạt động “up” ảnh cho mọi người thưởng thức, trao đổi kinh nghiệm về chụp ảnh… sau một thời gian thân thiết sau khi họp mặt “ộp-lai” ngoài đời họ sẽ có nhiều hoạt động cộng đồng ý nghĩa. Khi thì cùng nhau tổ chức các chuyến đi “sáng tác” ở các vùng núi, nông thôn xa xôi nhằm mục đích ghi nhận lại cuộc sống người dân, hiểu về phong tục tập quán các dân tộc. Những chuyến đi của họ cũng có khi là những hoạt động xã hội như quyên góp từ thiện, tổ chức các chuyến đi hỗ trợ thực phẩm cho đồng bào miền Trung, hỗ trợ các chương trình xã hội, lễ hội dân gian ở các tỉnh thành…

Đơn cử, trong tháng 10/2010 các thành viên trang web saigonphoto.net đã tham gia hỗ trợ chương trình “Chụp lễ cưới tập thể cho thanh niên công nhân” do Thành đoàn TP.HCM tổ chức có hoàn cảnh khó khăn trong khoản tháng 10/2010. Sau khi nhận được tin bão đổ bộ xuống huyện đảo Lý Sơn, vào tháng 11/2010 một số thành viên trang web vnphoto.net đã tìm thông tin về những hộ gia đình đang cần được giúp đỡ do thiên tai mưa bão gây ra. Họ đã tự quyên góp tiền bạc và kêu gọi mọi người ủng hộ, đồng thời đi tận nơi để trao tận tay người dân có những hoàn cảnh cần được chia sẻ nhanh nhất như lời tâm sự bộc trực: “Những thùng mì tôm cứu trợ mà các anh thấy trên các phương tiện thông tin đại chúng thật sự là những tài sản hết sức quý giá đối với bà con vùng bão lũ trong thời khắc này”.

Những trang diễn đàn sinh hoạt nhiếp ảnh thường xuyên tổ chức các cuộc thi nội bộ trong site theo từng chủ đề, ngoài ra kết hợp với các công ty nhận tài trợ để cuộc thi phong phú hơn. Những tác phẩm đoạt giải được các nhà tài trợ sử dụng vào mục đích thương mại, có ý nghĩa xã hội, đồng thời tạo môi điều kiện cho các thành viên có nguồn thu từ ảnh chụp của mình.

Buổi gặp gỡ, chia sẻ với sinh viên trường Brooks (Mỹ) của photo.vn và yeunhiepanh.net tháng 11/2010. Ảnh: Haipiano

Cơ hội giao lưu với các nhiếp ảnh gia, đàn anh đi trước cũng là hoạt động mà các diễn đàn nhiếp ảnh luôn duy trình. Từ các quan hệ xã hội, các thành viên quản trị đã tìm cách gửi lời mời, thu xếp các buổi thảo luận, gặp mặt để các thành viên được gặp mặt các nhiếp ảnh gia tên tuổi để nghe họ chia sẻ về các chuyến đi, kinh nghiệm chụp ảnh và cả kinh nghiệm sống của nghề nghiệp của họ. Gần đây, ban quản trị diễn đàn Photo.vn phối hợp Yeunhiepanh.net tổ chức một ngày giao lưu nhiếp ảnh cùng với nhiếp ảnh gia Nick Út tại Trung tâm Bồi dưỡng chính trị Quận 1, TP.HCM. Ngoài ra, các thành viên bạn quản trị còn kết hợp các cuộc gặp mặt trao đổi kinh nghiệm với các tổ chức đào tạo nhiếp ảnh ở các nước sang nước ta thực tập. ví dụ trong tháng 11/2010, đoàn sinh viên, giảng viên trường Brooks (Mỹ) sang Việt Nam thực tập chụp ảnh, làm phim tư liệu xã hội cho khóa học Visual Journalism đã có dịp gặp gỡ các bạn yêu nhiếp ảnh tại Việt Nam, cùng chia sẻ về quan điểm nghệ thuật cũng như kinh nghiệm sáng tác với nhau. Đồng thời họ cũng nhận được sự giúp đỡ của các thành viên Photo.vn trong các chuyến đi thực tế sáng tác tại khắp tỉnh thành trong cả nước.

Hoạt động “Chụp ảnh và tặng chân dung miễn phí cho mọi người” (Help-Portrait 2010) đầu tháng 12/2010. Ảnh: Thiên Bình

Tham gia các sự kiện cộng đồng những diễn đàn nhiếp ảnh còn phối hợp với nhau ở phạm vi toàn cầu. Những ngày cuối tháng 11/2010 mới đây, các thành viên nhiều diễn đàn cùng lên kế hoạch cho chương trình “Chụp và tặng ảnh chân dung miễn phí cho mọi người” (Help Portrait 2010) sẽ đồng loạt diễn ra ở hầu hết các nước trên thế giới. Help Portrait là cộng đồng tập hợp những người chụp ảnh trên toàn thế giới tự nguyện cống hiến thời gian, thiết bị và chuyên môn của mình để chụp ảnh cho những người có hoàn cảnh khó khăn, những ngưởi không có điểu kiện có được 1 bức ảnh chân dung.

Tại TP. Hồ Chí Minh, nhóm tổ chức sự kiện này quy tụ các thành viên từ các diễn đàn nhiếp ảnh photo.vn, photo.net và saigonphoto.net. Chương trình được sự hỗ trợ của Quận đoàn quận 1, đã diễn ra trường Hòa Bình, khu vực nhà thờ Đức Bà và công viên 30/4 với 50 nhiếp ảnh gia và 50 tình nguyện viên tham gia hỗ trợ và đã tặng gần 1.500 tấm ảnh chân dung cho người dân xung quanh khu vực.

Trở về vạch xuất phát

Một số trang web nhiếp ảnh có giai đoạn phát triển rất cực thịnh, số lượng thành viên đăng ký tăng vọt lên vài chục ngàn tỉ lệ thuận với doanh số bán hàng của các hãng máy ảnh số có thị phần “béo bở” tại Việt Nam. Nhiều chiến dịch tiếp thị từ các hãng bán máy ảnh phối hợp với các diễn đàn nhiếp ảnh làm tăng vọt nhu cầu “n…hiếp ảnh” và thẩm du thiết bị ngày càng nhiều. Các tay máy nghiệp dư phần lớn làm việc trong môi trường công nghệ tin học, thiết kế đồ họa, sinh viên mỹ thuật-kiến trúc…

Số lượng dòng máy ảnh số ra ngày càng nhiều, giá thành cũng theo đó giảm xuống tạo điều kiện người chơi dễ dàng mua sắm, tìm đến loại hình nghệ thuật này hơn. Điều này dễ dàng nhận ra khi bạn đi dạo khu vui chơi, trung tâm các thành phố lớn rất dễ bắt gặp nhiều nhóm bạn tụ tập, cùng “bày binh bố trận”, dựng cảnh và chỉ đạo thực hiện những bộ ảnh mà sau đó sẽ được “bốt” tràn lan trên các trang web. Ngồi cafe dù quán sang hay quán “cóc” lề đường thì bạn cũng dễ dàng “nghe và thấy” các bạn trẻ trao đổi, khoe nhau những chiếc máy ảnh đắt tiền mới mua. Nói vui thế này, nếu 10 lần bạn đi đường vấp té bởi vật cản giữa đường thì nhớ nhìn xuống xem, vì có thể đó là chiếc máy ảnh. Ngoài ra, các vùng quê hẻo lánh cũng thường xuyên bị náo động bởi những binh đoàn “càn quét” nghệ thuật, đôi khi dẫn đến nhiều tình thế “khó xử”. Người viết đã từng chứng kiến một đám cưới đôi vợ chồng người Chăm bị vây quanh bởi gần 80 tay máy trong một chuyến đi siêu off, khi đó anh thợ chụp ảnh cho tiệc cưới hôm ấy chỉ có thể đứng một chỗ và cười méo miệng.

Từ cách điều hành tổ chức, số lượng thành viên tăng quá nhanh, các thể loại ảnh chụp không được chọn lọc, không có những cải tiến giao diện khoa học dẫn đến những bài viết chia sẻ có giá trị mặc nhiên lẫn trong các đống ảnh “tự sướng”. Không hệ thống hóa tin tức, bài viết, chuyên đề mở rộng và xem nhẹ sự cộng tác của các tác giả có tâm huyết nên dần các trang web bắt đầu có chiều hướng “loãng”, xuống cấp theo thời gian. Kinh phí hoạt động, duy trì chưa được ban điều hành trang web vạch ra, lập văn bản, biên bản nghiêm túc dẫn đến có những hành xử tự phát, mang tính cục bộ gây nên tình trạng ức chế cho một số thành viên.

Mỗi trang web diễn đàn nhiếp ảnh hiện nay đằng sau đều có nhiều vấn đề bàn cãi, từ sự quản lý, đối kỵ, lập luật lệ riêng đã làm môi trường nhiếp ảnh mạng hiện nay gần như trong tình trạng “đóng băng”. Cơ chế hoạt động của các trang web nhiếp ảnh gần như chỉ gắn bó một số hội nhóm nội bộ, hạ tầng kỹ thuật không được đầu tư, thư viện ảnh thì lèo tèo ảnh xem được, ảnh xuất sắc gần như các tay máy có thâm niên không có nhu cầu chia sẻ trên sân chơi này.

Năm 2010 đã trôi qua, năm 2011 sắp đến nhưng có lẽ tình trạng “ảm đạm” này vẫn còn tiếp diễn cho dù các hãng máy ảnh vẫn âm thầm đổ bộ vào thị trường. Vậy họ sẽ chọn kênh truyền thông nào hiệu quả cho việc đẩy mạnh thị phần, liệu các trang web nhiếp ảnh hiện nay có đủ sức thu hút so với các kênh tin tức, hội nhóm hoạt động nhỏ lẻ? Có thể nhận định các trang web nhiếp ảnh hiện nay tại Việt Nam cho dù tuổi đời khác nhau nhưng hiện vẫn đang đứng trên cùng một vạch xuất phát. Mong lắm thay!

About Alanguyen Đức

editer, photographer, director

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: